Kalkulator ROI poprawy OEE
Ten kalkulator ROI (zwrotu z inwestycji) poprawy OEE liczy w pięciu krokach, czy inwestycja, która podnosi OEE maszyny lub linii, zwraca się i kiedy. Krok Planowany czas produkcji liczy godziny w roku, w których maszyna ma produkować, krok Obecne straty wycenia godziny tracone przy obecnym OEE, krok Poprawa wycenia godziny, które odzyskałoby wyższe OEE, krok Inwestycja przyjmuje koszty jednorazowe i miesięczne, a krok Zwrot z inwestycji zestawia wartość z kosztami miesiąc po miesiącu i podaje miesiąc zwrotu, korzyść netto, zwrot i wartość bieżącą netto. Inwestycją może być monitoring maszyn, krótsze przezbrojenia albo lepsze utrzymanie ruchu: wszystko, czego efektem jest wyższe OEE.
Obecne OEE pochodzi z kalkulatora OEE, a domyślna wartość odzyskanej godziny, czyli koszt godziny, z kalkulatora kosztu maszynogodziny.
Na końcu strony wyniki można pobrać jako plik PNG lub skopiować jako tekst.
Przykład obliczeń
Po otwarciu kalkulator pokazuje przykład z wartościami poglądowymi, a nie z danymi z zakładu: maszynę z przykładu obliczeń kalkulatora OEE. Harmonogram przewiduje 10 zmian w tygodniu po 480 min, w tym po 30 min planowanych przerw, przez 48 tygodni w roku: 3600 planowanych godzin produkcji. OEE maszyny wynosi 64%, a jej godzina kosztuje 120 zł niezależnie od tego, czy pracuje; to wynik przykładu obliczeń kalkulatora kosztu maszynogodziny. Przy 64% traci się 1296 godzin w roku, co kosztuje 155 520 zł.
Inwestycja to abonament na chmurowy monitoring maszyn z czujnikiem w cenie, według najniższej ceny z opublikowanego cennika jednego dostawcy, za maszynę, bez VAT, przeliczonej z euro i zaokrąglonej (październik 2026): 600 zł jednorazowo i 550 zł miesięcznie. Zakłada się, że w ciągu 6 miesięcy stopniowo podniesie OEE do 70%; 70% to mediana OEE w badaniu automatycznego pomiaru OEE w 23 firmach (Hedman, Subramaniyan i Almström, 2016, pkt 4.1). Wzrost OEE wynika z działań podjętych wobec strat, które pokazuje monitoring; potrzebny na to czas pracowników nie jest wliczony w 550 zł i trzeba by go doliczyć. Wzrost o 6 punktów procentowych to 216 odzyskanych godzin w roku o wartości 25 920 zł.
W horyzoncie 3 lat inwestycja zwraca się w 4. miesiącu i daje korzyść netto 51 960 zł przy wydatkach 20 400 zł, czyli zwrot w horyzoncie 255%; jej wartość bieżąca netto przy stopie dyskontowej 6,5% rocznie wynosi 46 741 zł. Wynik zależy od założonego wzrostu: przy wzroście o 3 punkty zamiast 6 korzyść netto w horyzoncie 3 lat wynosi 15 780 zł, a poniżej około 1,7 punktu inwestycja nie zwraca się w ciągu 3 lat. Podwojenie ceny monitoringu obniża korzyść netto do 31 560 zł.
Planowany czas produkcji
Ten krok liczy godziny w roku, w których maszyna ma produkować.
Wzrost OEE pozwala odzyskać część planowanego czasu produkcji, czyli czasu zmiany pomniejszonego o planowane przerwy, na przykład przerwy w pracy i planowaną konserwację, tak jak w kalkulatorze OEE. Im więcej godzin zaplanowano, tym więcej jest wart każdy punkt OEE: przy 3600 godzinach jeden punkt to 36 godzin w roku.
gdzie to liczba planowanych godzin produkcji w roku; to długość zmiany, a planowane przerwy, w minutach; 60 to liczba minut w godzinie; to liczba zmian w tygodniu, a liczba tygodni w roku.
Planowany czas produkcji 480 − 30 = 450 min = 7,5 h na zmianę; planowane godziny produkcji 7,5 h × 10 × 48 = 3600 h rocznie.
Równania
to planowany czas produkcji jednej zmiany: długość zmiany pomniejszona o planowane przerwy , w minutach. to liczba planowanych godzin produkcji w roku: podzielony przez 60, razy zmian w tygodniu i tygodni w roku.
Planowane przerwy pomija się, bo pomija je OEE: planowanego postoju nie należy uwzględniać w obliczaniu OEE (Muchiri i Pintelon, 2008).
Założenia
- Rok powtarza podaną zmianę: wszystkie zmiany przyjmuje się za jednakowe.
Obecne straty
Ten krok wycenia planowany czas produkcji tracony przy obecnym OEE.
OEE to udział planowanego czasu produkcji, który jest w pełni produktywny: maszyna pracuje przy idealnym czasie cyklu i wykonuje dobre sztuki. Reszta, 100% minus OEE, przypada na przestoje, straty prędkości i braki. Ten krok wycenia stracone godziny według wartości odzyskanej godziny, tak jak krok Koszt strat kalkulatora OEE wycenia stracony czas według kosztu godziny, aby jeszcze przed jakąkolwiek poprawą pokazać, o jaką kwotę chodzi.
Ten krok wykorzystuje planowane godziny produkcji z kroku Planowany czas produkcji.
gdzie to liczba planowanych godzin produkcji traconych w roku; to liczba planowanych godzin produkcji w roku, z kroku Planowany czas produkcji; to obecne OEE zapisane jako ułamek; to koszt strat w roku przy wartości odzyskanej godziny .
Stracone godziny 3600 h × (100% − 64%) = 1296 h rocznie; koszt strat 1296 h × 120 zł = 155 520 zł rocznie.
Równania
to liczba planowanych godzin produkcji traconych w roku przy obecnym OEE, , zapisanym jako ułamek. to ich koszt: wartość odzyskanej godziny razy . Gdy to koszt godziny, jest równy rocznemu kosztowi wszystkich strat z kalkulatora OEE.
Założenia
- Wycena strat to własna metoda kalkulatorów: Muchiri i Pintelon (2008) zaznaczają, że koszt nie jest mierzony w OEE.
- Każdą straconą godzinę wycenia się tą samą wartością.
- Przy koszcie godziny straty wycenia się jako zdolność produkcyjną, za którą zakład zapłacił i której nie wykorzystał, a nie jako gotówkę. Gotówką stają się dopiero wtedy, gdy odzyskane godziny pozwalają uniknąć kosztu, na przykład nadgodzin albo dodatkowej zmiany (wtedy wpisuje się uniknięty koszt na godzinę), albo gdy dodatkową produkcję się sprzedaje (wtedy wpisuje się marżę pokrycia).
Poprawa
Ten krok wycenia godziny, które odzyskałoby wyższe OEE.
Każdy punkt wzrostu OEE pozwala odzyskać 1% planowanego czasu produkcji. Docelowe OEE to wartość, którą inwestycja ma osiągnąć; kalkulator jej nie szacuje. Sam pomiar nie podnosi OEE: w badaniu automatycznego pomiaru OEE w 23 firmach prawie połowy zarejestrowanych strat nie dało się sklasyfikować, a dla tych, którzy decydują o usprawnieniach, duża część potencjału poprawy pozostaje ukryta, gdy przyczyny strat nie są przekazywane dalej (Hedman, Subramaniyan i Almström, 2016, streszczenie i pkt 5). Wzrost bierze się z działań wobec przyczyn strat, więc narasta w pierwszych miesiącach: to okres narastania.
Ten krok wykorzystuje planowane godziny produkcji z kroku Planowany czas produkcji oraz obecne OEE i wartość odzyskanej godziny z kroku Obecne straty.
gdzie to liczba planowanych godzin produkcji odzyskanych w roku; to liczba planowanych godzin produkcji w roku, z kroku Planowany czas produkcji; to docelowe OEE, a obecne, oba zapisane jako ułamki; to wartość odzyskanych godzin w roku przy pełnym wzroście, a wartość odzyskanej godziny.
Wzrost OEE 70% − 64% = 6 pkt proc.; odzyskane godziny 3600 h × 6% = 216 h rocznie; ich wartość 216 h × 120 zł = 25 920 zł rocznie, osiągana po 6 miesiącach narastania.
Równania
to liczba planowanych godzin produkcji odzyskanych w roku, gdy OEE rośnie z do docelowego , oba zapisane jako ułamki. to ich wartość w roku przy pełnym wzroście. to wartość w miesiącu : jedna dwunasta razy w okresie narastania trwającym miesięcy; bez okresu narastania () jest to jedna dwunasta od pierwszego miesiąca.
Założenia
- Używa się jednego OEE: wzrost może pochodzić z dostępności, wydajności albo jakości. Ponieważ OEE jest ich iloczynem, „OEE = A * P * Q” (Muchiri i Pintelon, 2008), czas pracy odzyskany z przestojów podnosi OEE tylko o ten czas pomnożony przez obecną wydajność i jakość.
- Osiągnięty wzrost OEE utrzymuje się do końca horyzontu.
- W okresie narastania OEE rośnie co miesiąc o równy krok. To własna zasada tego kalkulatora.
Inwestycja
Ten krok przyjmuje koszty inwestycji: to, co płaci się jednorazowo, i to, co płaci się co miesiąc.
Tam, gdzie ceny monitoringu maszyn są publikowane, mają przeważnie postać miesięcznego abonamentu za maszynę, z niewielką opłatą jednorazową albo bez niej; za inne usprawnienia, na przykład za wyposażenie do przezbrojeń, płaci się głównie jednorazowo. Wpisz obie części dla maszyny lub linii z poprzednich kroków. Z kosztów wspólnych z innymi maszynami, na przykład z licencji na oprogramowanie dla całego zakładu, wpisz część przypadającą na tę maszynę.
gdzie to koszt bieżący w roku; 12 to liczba miesięcy w roku; to miesięczny koszt bieżący.
Koszt bieżący 550 zł × 12 = 6600 zł rocznie; koszt jednorazowy 600 zł.
Równania
to koszt bieżący w roku: dwanaście razy miesięczny koszt bieżący . Koszt jednorazowy płaci się na początku pierwszego miesiąca.
Założenia
- Koszty pozostają takie same przez cały horyzont; ceny nie rosną.
- Pomija się podatki i finansowanie inwestycji; stopa dyskontowa z następnego kroku uwzględnia koszt pieniądza.
Zwrot z inwestycji
Ten krok zestawia wartość odzyskanych godzin z kosztami, miesiąc po miesiącu, w całym horyzoncie.
Co miesiąc odzyskane godziny przynoszą swoją wartość pomniejszoną o koszt bieżący; koszt jednorazowy płaci się na początku. Miesiąc zwrotu to pierwszy miesiąc, w którym skumulowana korzyść netto przestaje być ujemna. Metoda okresu zwrotu nie uwzględnia wartości pieniądza w czasie (OpenStax, 2019, pkt 11.2), dlatego pokazana jest też wartość bieżąca netto: korzyść netto z każdego miesiąca zdyskontowana stopą dyskontową (pkt 11.4). Zwrot w horyzoncie to korzyść netto podzielona przez wszystkie wydatki. Przy koszcie godziny korzyść netto to odzyskana zdolność produkcyjna, a nie gotówka; gotówką staje się tylko w takim stopniu, w jakim odzyskane godziny pozwalają uniknąć kosztów albo dają produkcję, którą się sprzedaje.
Ten krok wykorzystuje wartość odzyskanych godzin i okres narastania z kroku Poprawa oraz koszty z kroku Inwestycja.
gdzie to skumulowana korzyść netto po miesiącu ; to koszt jednorazowy, a miesięczny koszt bieżący; i to wartość odzyskanych godzin w miesiącach i , rosnąca w okresie narastania; to zwrot w horyzoncie lat (12 to liczba miesięcy w roku), a korzyść netto na jego końcu; to wartość bieżąca netto przy rocznej stopie dyskontowej , zapisanej jako ułamek.
Skumulowana korzyść netto −90 zł po 3. miesiącu i 800 zł po 4. miesiącu: zwrot w 4. miesiącu. W ciągu 36 miesięcy: wartość odzyskanych godzin 72 360 zł (36 × 2160 zł, minus 5400 zł wartości nieuzyskanej w okresie narastania); wydatki 600 zł + 36 × 550 zł = 20 400 zł; korzyść netto 72 360 zł − 20 400 zł = 51 960 zł; zwrot w horyzoncie 3 lat 51 960 zł ÷ 20 400 zł = 255%; wartość bieżąca netto przy 6,5% 46 741 zł.
Czy założony tu wzrost OEE zostanie osiągnięty, można zmierzyć z obrazu kamer przed inwestycją i po niej: monitoring maszyn.
Równania
to skumulowana korzyść netto po miesiącu : minus koszt jednorazowy , plus wartość z każdego miesiąca pomniejszona o koszt bieżący . Miesiąc zwrotu to pierwszy miesiąc, w którym przestaje być ujemne. to zwrot: korzyść netto na końcu horyzontu lat, , podzielona przez wszystkie wydatki w tym czasie. to wartość bieżąca netto: suma korzyści netto z kolejnych miesięcy, zdyskontowanych roczną stopą zapisaną jako ułamek, pomniejszona o koszt jednorazowy.
Metoda okresu zwrotu liczy, ile czasu potrzeba, aby odzyskać nakład początkowy; oszczędności kosztowe traktuje jako wpływy pieniężne i działa także przy nierównomiernych przepływach pieniężnych, takich jak w okresie narastania (OpenStax, 2019, pkt 11.2). Wartość bieżąca netto to przyszłe przepływy pieniężne zdyskontowane według oczekiwanej stopy zwrotu i porównane z nakładem początkowym (pkt 11.4).
Założenia
- Korzyść i koszt bieżący z każdego miesiąca przypadają na jego koniec i dyskontuje się je, dzieląc przez , więc wpisywana stopa jest roczna. To własna zasada tego kalkulatora.
- Zwrot to korzyść netto podzielona przez wszystkie wydatki, a nie tylko przez koszt jednorazowy: tam, gdzie ceny monitoringu są publikowane, są to przeważnie abonamenty, a koszt jednorazowy może być niewielki albo zerowy. To własna miara tego kalkulatora; księgowa stopa zwrotu w OpenStax (2019, pkt 11.2) odnosi zysk netto, a nie gotówkę, do nakładu początkowego.
- Po końcu horyzontu niczego się nie liczy i nie przyjmuje się żadnej wartości końcowej.
Cytowanie: Jacek Garbuliński, Kalkulator ROI poprawy OEE, Blixild, 2026, https://blixild.pl/kalkulator-roi-poprawy-oee.html
Pytania i odpowiedzi
Kiedy korzystać z tego kalkulatora?
Przed inwestycją, której celem jest wyższe OEE: monitoringiem maszyn, skróceniem przezbrojeń, programem utrzymania ruchu. Kalkulator pokazuje, czy wzrost, którego wymaga inwestycja, pokryje jej koszt, i kiedy. Działa też w drugą stronę: zmieniaj docelowe OEE, aż okres zwrotu będzie taki, jakiego potrzebuje firma, a wynik pokaże wzrost, który inwestycja musi dać. Przy szacunkach zamiast zmierzonych danych wynik jest tylko orientacyjny.
Jaki wzrost OEE wpisać?
Oszacuj go na podstawie strat, których dotyczy inwestycja: jeśli przezbrojenia zajmują 40 min z 450-minutowej zmiany, a inwestycja skraca je o połowę, daje to dodatkowe 20 min czasu pracy; przy wydajności i jakości z przykładu obliczeń kalkulatora OEE, 74% i 96%, to 14 min czasu w pełni produktywnego, czyli 3,2 pkt proc. OEE. W 23 firmach mierzących OEE automatycznie Hedman, Subramaniyan i Almström (2016, pkt 4.1) stwierdzili medianę 70% i średnią 65%, bliższe dostępności, bo większość maszyn miała zapisaną wydajność i jakość 100%: to przybliżona wskazówka, na jakim poziomie jest maszyna, a nie ile zyska. Wzrosty podawane w studiach przypadków dostawców to własne raporty dostawców, a nie niezależne pomiary.
Dlaczego odzyskaną godzinę wycenia się kosztem godziny?
Bo zakład płaci za każdą planowaną godzinę niezależnie od tego, czy maszyna pracuje, i tak samo wycenia straty kalkulator OEE. Przy tej wartości wynik pokazuje odzyskaną zdolność produkcyjną, a nie gotówkę. Zdolność ta staje się gotówką dopiero wtedy, gdy odzyskane godziny pozwalają uniknąć kosztu, na przykład nadgodzin albo dodatkowej zmiany, albo gdy dodatkową produkcję się sprzedaje. Wtedy wpisz uniknięty koszt na godzinę albo marżę pokrycia dobrych sztuk wykonanych w ciągu godziny przy idealnym czasie cyklu: ich cenę sprzedaży pomniejszoną o ich koszty zmienne (OpenStax, 2019, pkt 3.1).
Dlaczego zwrot liczy się od wszystkich wydatków?
Bo tam, gdzie ceny monitoringu maszyn są publikowane, są to przeważnie abonamenty. Koszt jednorazowy może być niewielki albo zerowy, a zwrot liczony tylko od niego sięgałby tysięcy procent albo nie dałby się policzyć. Podzielenie korzyści netto przez wszystkie wydatki w horyzoncie, jednorazowe i bieżące, daje zwrot odniesiony do tego, ile inwestycja faktycznie kosztuje. To własna miara tego kalkulatora: księgowa stopa zwrotu w OpenStax (2019, pkt 11.2) odnosi zysk netto do inwestycji początkowej.
Skąd wziąć dane?
Obecne OEE pochodzi z kalkulatora OEE albo z zapisów zakładu, a wartość godziny z kalkulatora kosztu maszynogodziny albo, przy produkcji, którą można sprzedać, z cen sprzedaży i kosztów zmiennych. Koszty pochodzą z oferty dostawcy, stopa dyskontowa z działu finansowego firmy, a układ zmian z planu zmian. Docelowe OEE to szacunek; obecne OEE, a później wzrost, można zmierzyć z obrazu kamer (monitoring maszyn).
Źródła
M. Franklin, P. Graybeal, D. Cooper, „Principles of Accounting, Volume 2: Managerial Accounting”, Houston, TX: OpenStax, Rice University, 2019, rozdz. 11, „Capital Budgeting Decisions” (pkt 11.2, 11.4); rozdz. 3, „Cost-Volume-Profit Analysis” (pkt 3.1), https://openstax.org/
P. Muchiri, L. Pintelon, „Performance measurement using overall equipment effectiveness (OEE): literature review and practical application discussion”, International Journal of Production Research, t. 46, nr 13, s. 3517-3535, 2008, DOI 10.1080/
R. Hedman, M. Subramaniyan, P. Almström, „Analysis of critical factors for automatic measurement of OEE”, Procedia CIRP, t. 57, s. 128-133, 2016, DOI 10.1016/
Wyślij zapytanie
Aby zmierzyć OEE maszyny z obrazu kamer przed usprawnieniem i po nim, wyślij zapytanie.
Prosimy krótko opisać wymagania. Odpowiadamy w ciągu jednego dnia roboczego.
kontakt@blixild.com