Kalkulator kosztu maszynogodziny

$T_{pp}$ to planowany czas produkcji jednej zmiany: długość zmiany $T_s$ pomniejszona o planowane przerwy $T_{pl}$, w minutach. $H$ to liczba planowanych godzin w roku: $T_{pp}$ podzielony przez 60, razy $n_s$ zmian w tygodniu i $n_w$ tygodni w roku.

Miyata (1980, s. 3) definiuje planowany czas pracy (ang. scheduled operating time) jako czas, w którym maszyna ma wykonywać produktywną pracę, a czas produktywny (ang. productive time) jako tę jego część, w której maszyna faktycznie pracuje; udział czasu produktywnego w planowanym czasie pracy to wykorzystanie maszyny (ang. utilisation). Ten kalkulator traktuje planowany czas pracy jako planowany czas produkcji kalkulatora OEE.

• Rok powtarza podaną zmianę: wszystkie zmiany przyjmuje się za jednakowe.
• Planowanych przerw nie wlicza się do planowanych godzin, tak jak kalkulator OEE nie wlicza ich do planowanego czasu produkcji. Ich koszt rozkłada się na pozostałe godziny. To własna zasada tego kalkulatora.
• Nieplanowane przestoje i przezbrojenia zostają w planowanych godzinach. Koszty stałe nie zmieniają się z liczbą godzin pracy (Miyata, 1980, s. 4), a płace wypłaca się za planowany czas pracy (s. 11), więc godzina, w której maszyna stoi, kosztuje tyle samo co godzina, w której pracuje.

$S$ to wartość końcowa, udział $s$ w cenie nabycia $P$. $D$ to roczna amortyzacja, liniowa w okresie użytkowania $N$ w latach. Przy rocznej stawce $d$ to część ceny nabycia odpisywana co roku; okres użytkowania $N$ wynika wtedy z $d$ i udziału $s$, tak że $D = d\,P$. $\mathrm{AAI}$ to średnia roczna wartość inwestycji (ang. average annual investment): przy amortyzacji liniowej średnia z wartości maszyny na początku każdego roku jej użytkowania. $I$ to odsetki, a $U$ ubezpieczenie w roku: stopa $i$ i stawka $u$ razy AAI.

Amortyzacja, odsetki od średniej rocznej wartości inwestycji i ubezpieczenie opierają się na FAO (1992, pkt 3.4.1, 3.4.2, 3.4.4). FAO uwzględnia odsetki nawet tam, gdzie księgi firmy je pomijają: bez nich porównanie maszyn o niskiej i wysokiej cenie nabycia może dać nierealistyczne wyniki (pkt 3.4.2).

• Amortyzacja jest liniowa w okresie użytkowania, który może się różnić od okresu przyjętego w planie amortyzacji w księgach (FAO, 1992, pkt 3.4.1).
• Przy rocznej stawce amortyzację nalicza się według tej stawki, aż wartość maszyny spadnie do wartości końcowej, i na tym się kończy; tyle trwa okres użytkowania. Stawkę, przy której okres użytkowania byłby krótszy niż rok albo dłuższy niż 50 lat, ustawia się na najbliższą dozwoloną wartość. Przy okresie użytkowania, który nie jest całkowitą liczbą lat, średnia roczna wartość inwestycji to wzór FAO z tym okresem. To własna zasada tego kalkulatora.
• Amortyzację nalicza się także wtedy, gdy maszyna stoi. Tak zakłada standardowy rachunek stawki maszynowej (Sessions, Berry i Han, 2021, s. 439). Jeśli o końcu okresu użytkowania decyduje zużycie, a nie wiek maszyny, roczna amortyzacja jest zawyżona. Sessions, Berry i Han (2021, s. 440) proponują wydłużyć okres użytkowania w latach, dzieląc go przez wykorzystanie, czyli udział planowanych godzin, w których maszyna pracuje; tutaj wpisz dłuższy okres.
• Odsetki i ubezpieczenie nalicza się od średniej rocznej wartości inwestycji, w tej samej kwocie w każdym roku. W jednym przykładzie z leśnictwa zdyskontowane przepływy pieniężne dają łączną stawkę maszynową 139,05 USD na godzinę, wobec 140,60 USD metodą średniej wartości inwestycji (Sessions, Berry i Han, 2021, s. 441).
• Dla maszyny w leasingu opłaty leasingowe zastępują amortyzację i odsetki: jako cenę nabycia wpisz sumę opłat leasingowych, wartość końcową 0%, okres leasingu jako okres użytkowania (przy amortyzacji według okresu użytkowania) i stopę procentową 0%. Wynik „Amortyzacja” pokazuje wtedy roczną opłatę leasingową. Jeśli leasing obejmuje ubezpieczenie, wpisz stawkę ubezpieczenia 0%; jeśli nie, wpisz roczną składkę jako procent pokazanej średniej rocznej wartości inwestycji. To własna zasada tego kalkulatora.

$F$ to koszt powierzchni w roku: 12 miesięcy razy powierzchnia $A$ w metrach kwadratowych razy stawka $a$ za metr kwadratowy miesięcznie.

FAO (1992, pkt 3.4.5) zalicza koszt przechowywania i ochrony sprzętu do kosztów stałych, w dużej mierze niezależnych od liczby godzin użytkowania. FAO nie zajmuje się powierzchnią w zakładzie; rozszerzenie tej zasady na powierzchnię zajmowaną przez maszynę wprowadza ten kalkulator.

• Powierzchnię wspólną z innymi maszynami liczy się albo tutaj, w powierzchni, albo w narzucie na nadzór i koszty ogólne, nie w obu miejscach. To własna zasada tego kalkulatora.

$L$ to koszt operatorów w roku: 12 miesięcy razy $m$ osób, z których każda ma wynagrodzenie brutto $W$ miesięcznie, plus koszty pracodawcy $e$ jako udział w wynagrodzeniu. $V$ to nadzór i koszty ogólne w roku, udział $v$ w $L$.

Koszty pracy obejmują płace bezpośrednie i koszty pracodawcy, takie jak wydatki na opiekę zdrowotną i emerytury, a koszt nadzoru można rozłożyć na koszty pracy (FAO, 1992, pkt 3.2.3). Godziny pracy ludzi często różnią się od godzin pracy maszyny; FAO (1992, pkt 3.6) zauważa, że ważne jest przyjęcie jednej zasady i konsekwentne jej stosowanie. Zasada tego kalkulatora to roczny koszt wszystkich osób zatrudnionych do obsługi maszyny, rozłożony na jej planowane godziny.

• Operatorzy dostają wynagrodzenie za wszystkie planowane godziny, niezależnie od tego, czy maszyna pracuje. Miyata (1980, s. 11) zauważa, że płace wypłaca się przeważnie za planowany czas pracy, i na tej podstawie liczy koszt pracy.
• Wynagrodzenia za nadgodziny, premii ani wynagrodzenia akordowego nie wpisuje się osobno; ich średnią miesięczną z całego roku wlicza się do wynagrodzenia.
• Pozostałe koszty ogólne dolicza się tak samo jak nadzór, jako procent kosztu operatorów. FAO (1992, pkt 3.2.3) rozkłada nadzór na koszty pracy; rozszerzenie tego sposobu na pozostałe koszty ogólne to własna zasada tego kalkulatora.

$c_h$ to koszt godziny maszyny lub linii, niezależnie od tego, czy pracuje: koszty roczne, czyli amortyzacja $D$, odsetki $I$, ubezpieczenie $U$, koszt powierzchni $F$, koszt operatorów $L$ oraz nadzór i koszty ogólne $V$, podzielone przez planowane godziny $H$.

W ujęciu FAO (1992, pkt 3.2) koszty roczne to część stawki maszynowej obejmująca koszty stałe i koszty pracy; FAO rozkłada koszty stałe na godziny pracy, a ten kalkulator na planowane godziny. Miyata (1980, s. 12) przelicza koszt pracy przypadający na planowaną godzinę na koszt godziny produktywnej, czyli takiej, w której maszyna faktycznie pracuje, mnożąc go przez stosunek godzin planowanych do produktywnych. Podzielenie wyniku tego kalkulatora przez wykorzystanie, czyli udział godzin produktywnych w planowanych, przelicza go w ten sam sposób. Przeliczona kwota nadaje się do wyceny zleceń, nie do kalkulatora OEE, który sam liczy stracone minuty.

• Koszty zmienne są pominięte: energia, smary, naprawy i konserwacja oraz narzędzia. FAO (1992, pkt 3.5) zalicza paliwo, smary, opony oraz konserwację i naprawy do kosztów zmiennych (ang. operating costs), które zmieniają się z liczbą godzin użytkowania; narzędzia traktuje się tutaj jak opony u FAO.
• Marża nie jest uwzględniona: wynik to koszt, nie cena.